Ieder huis verdient schone longen

Fijnstof in woningen is de laatste maanden veelvuldig in het nieuws geweest. De binnenlucht in woningen is schadelijker dan de lucht buiten. Aangezien we veel tijd in huis doorbrengen is dit een serieus probleem. Maar wat is nu fijnstof precies? Hoe komt fijnstof in de binnenlucht van de woning terecht en wat kunnen we hier tegen doen? Er zijn onlangs hiervoor meerdere onderzoeken uitgevoerd door het RIVM en het Longfonds. In mijn blog vertel ik graag meer over fijnstof in de woning.

 

Wat is fijnstof?
Met stof in de lucht wordt de verzameling van alle deeltjes in de lucht bedoeld. De term fijnstof wordt vaak gebruikt en afgekort met PM10.  PM staat voor Particulate Matter.  De 10 is een indicatie van de grootte van de stofdeeltjes in micrometer. Bij het indelen van fijnstof in soorten wordt er onderscheid gemaakt in grootte van de deeltjes: 

  • PM10: deeltjes met een diameter tussen de 2,5 µm en de 10 µm (stof, pollen, schimmels, etc.)
  • PM2,5: deeltjes met een diameter kleiner dan 2,5 µm (deeltjes uit uitlaatgassen, organische deeltjes, etc.)
  • PM1: deeltjes met een diameter kleiner dan 1 µm (ultra fijnstof) (smog, roet, tabaksrook, zwevend atmosferisch stof, etc.)

Deze deeltjes met PM10 kunnen bij inademing in de luchtwegen en longen terecht komen. PM10 is het gevolg van mechanische processen en opwaaiend bodemstof. De fijnere deeltjes >PM2,5 (ultra fijnstof) kunnen bij inademing dieper in de luchtwegen en longen doordringen en schadelijker zijn. Deze zijn vooral het gevolg van verbrandingsprocessen, waaronder dieselroet.

Hoe ontstaat fijnstof?
Een deel van de fijnstof wordt in de lucht gevormd. Dit wordt secundaire fijnstof genoemd. Daarnaast hebben we ook primair stof wat direct door menselijke activiteiten of natuurlijke bronnen in de lucht wordt gebracht. De precieze samenstelling van het PM10 en PM2,5 is afhankelijk van tijd, plaats en seizoen. In de praktijk wordt meestal gekeken naar de PM-concentratie die uitgedrukt wordt op basis van het gewicht van het stof in ug/m³ (zie afbeelding) of in het aantal deeltjes per volume-eenheid (m³).

Luchtvervuiling in de buitenlucht
Luchtvervuiling in de buitenlucht ontstaat door verkeer, industrie, landbouw, luchtvaart, scheepvaart, houtkachels en open haarden. Deze luchtvervuiling ademen wij als mensen in. Het komt in het lichaam via de longen in de bloedbaan en hersens terecht. Hoe fijner de fijnstof is hoe schadelijker voor het lichaam.

De Europese Unie heeft in 1999 grenswaarden voor fijnstof (PM10) vastgesteld. In 2008 is de regelgeving uitgebreid met grens- en streefwaarden voor de fijnere fractie van fijn stof (PM2,5). De Europese luchtkwaliteitsnormen zijn vertaald in de Nederlandse wetgeving.

Luchtkwaliteit in huis
Wij brengen meer dan 20 uur van onze tijd binnen door waarvan meer dan de helft in de eigen woning. Een gezonde binnenlucht is daarom echt van levensbelang. Als de luchtkwaliteit binnen niet goed is kan dit gezondheidsklachten veroorzaken. Hoofdpijn, vermoeidheid, droge keel en droge ogen, benauwdheid en een verstopte neus. Uit onderzoek van TNO (in samenwerking met IRAS, Universiteit Utrecht en AiREAS) blijkt dat 90% van de blootstelling aan ultra fijnstof binnen gebeurt. Onlangs werd na onderzoek van onder andere het Erasmus MC duidelijk dat fijnstof nog schadelijker is dan gedacht: hersenen van ongeboren kinderen blijken gevoelig voor fijnstof waardoor kinderen op latere leeftijd een verhoogde kans hebben op psychische stoornissen zoals adhd en verslavingsgevoeligheid. 
 
Waaruit kan de ongezonde binnenlucht bestaan?
•    CO? (ontstaat wanneer mensen en dieren uitademen)
•    Vocht en schimmels
•    Fijnstof (koken)
•    Vluchtige organische stoffen (radon, meubilair, schoonmaakmiddelen, ect.
•    Koolstofmonoxide (ontstaat bij onvolledige verbranding van open haarden, gaskachels en cv-ketels)

Fijnstof door koken
De geurtjes die vrijkomen bij het koken worden vaak gezien als een geurprobleem. Echter in deze baklucht zitten deeltjes die kleiner dan 1 µm zijn (ultra-fijnstof). Veldonderzoek van TNO bij 9 woningen geeft aan dat na het koken de concentratie fijnstof enkele µm hoger is dan de buitenlucht concentratie. Het braden van vlees en het wokken geeft het meeste fijnstof. Deze hogere concentratie blijft ook een aantal uren na het koken aanwezig in de lucht.

Veel afzuigkappen hebben maar een capaciteit van 75 m³/h (=21 dm³/s). Hierbij gaat een groot gedeelte langs de afzuigkap heen. Een afzuigkap met 300 m³/h (=83 dm³/s) heeft een veel hogere vangst efficiëntie. In de regelgeving is over de afzuigcapaciteit van keukenafzuigingen niks vastgelegd dan alleen een afzuigpunt in de keuken van 75 m³/h.

Daarnaast zijn er tegenwoordig veel open keukens waardoor ook de luchtkwaliteit in de woonkamer slecht is door het koken. TNO geeft aan dat als je 95% van het fijnstof uit de woonkamer/keuken wilt krijgen, je 3 maal het volume van de ruimte moet verversen. Het beste is om tijdens het koken een afzuigkap van 300 m³/h te gebruiken! Nog beter is natuurlijk om op inductie te koken zodat er geen verbrandingsgassen meer vrij komen van het koken op aardgas.

Ieder huis verdient gezonde longen
Uit bovenstaande blijkt dat de kwaliteit van de binnenlucht in onze woningen in de meeste gevallen niet zo goed is als wij denken. Ventileren in een woning is van levensbelang. Daarnaast is de lucht filteren ook erg belangrijk. En vergeet niet te controleren of de afzuigkap voldoende capaciteit heeft om alle schadelijke stoffen van het koken af te voeren. Ieder huis verdient namelijk gezonde longen!

 

Auteur: Gerwin de Bruijn

Contact: gdebruijn@brinkclimatesystems.nl